Fındık dalından sepet ve Karadere Vadisi ,

Araklı Karadere Vadisinde bahçe ve tarlalarda, fındık dalından örülen sepetler kullanılırdı.

YEREL - 12-03-2025 17:06 2848 kez okundu.

Fındık dalından sepet ve Karadere Vadisi ,
Advert

Sepetlerin en bilineni eskiden fındık ve mısır tarlalarında, sonradan da çay bahçelerinde kullandığımız, bölgemizde fındık sepeti olarak bilinen sepettir. Gübre sepeti (ahbun sepeti), adından da anlaşıldığı gibi ahırda biriken hayvan gübresini baharda bahçelere taşımada kullanılan sepettir. Çubuk sepeti ise, sonbaharda dökülen ağaç yapraklarını hayvanların altına sermek için dağdan eve taşımada kullanılan sepettir.
Karadere Vadisinde sepet örmede kullanılan ana malzeme fındık çubuğudur. Sepet örmeyi bilenler sonbaharda ekin kaldırma, kışlık odun gibi işleri bittikten sonra, sepet örmek için gerekli yabani fındık dalını biriktirirdi. Yabani olmayan fındık çubuklarından sepet örülmez mi? Elbette örülür, ama fındık sepetten daha kıymetli olduğundan yabani olmayan fındık dalları boşuna kesilmezdi. Ancak budama işleminde açığa çıkan dallar kullanılırdı. Yani Karadere Vadisinde sepet örme işinde malzeme önceliği ve yoğunluk yabani fındık ağacındadır. Fındık ağacı tek gövdeli bir ağaç değil, her biri topraktan bağımsız olarak çıkan, fazla dal vermeden uzayan bir filizler kümesidir ve ocak diye adlandırılır. 
Sepet örmek için fındık çubuklarının nispeten taze, uzun, düzgün ve esnek olanları seçilir ve kesilir. Sepetlik taze fındık çubukları ortalama iki, üç metre ve üzeri boyda olmalıdır. Kartlaşmış olanlar ise kışın soğuğunda sobada odun olmanın dışında bir işe yaramaz. Esnek fındık çubuklarından ne kadar çok olursa o kadar iyi olur.  Çünkü köylerde herkes sepet örmeyi bilmez, ama herkesin sepete ihtiyacı olurdu.

 Köylerde sepet örücüler bulunurdu. Sepetçiler bu işte usta kişilerdi. Özellikle fındık hasadından sonra, ailece önceden verdikleri randevu üzerine evlerde sepet örerlerdi. İşleri birkaç gün sürdüğü için bulundukları eve misafir olurlardı. İşin sonunda ücretlerini alarak sıradaki eve sepet yapımına giderlerdi.

Sepet örme işi, çıraklıkla öğrenilen, kendine göre incelikleri olan, beceri ve ustalık gerektiren bir iştir. Detaya girmeden genel hatlarıyla izah edersek; Sepet, istenilen büyüklüğe göre yeterli sayıda boylamasına esnek şeritlerin arasından bir içten bir dıştan olacak şekilde enlemesine şeritler geçirilmesi ve bunların basit bir aparatla sıkıştırılması şeklinde örülür. Usulüne uygun iki adet ayağı olur ve taşımak için ipleri bağlanırdı.

Örmeye sepetin geniş ve çember şeklinde olan ağız kısmından başlanır. Sepet adeta bir huniyi andıran silindirik biçim alacak şekilde örülür. Bu silindirik yapının dar olan tarafı sepetin dibidir ve bu dip kısma sanki arka ve ön her iki taraftan da bastırılmış gibi yassı bir şekil verilir. Bu dar dip tarafın yassı iki köşesine uçları örgünün içine girecek şekilde yine fındık dallarından yapılmış ayaklar yerleştirilir. Sepetin ağız kısmına daha önceden hazırlanarak su altında bekletilen uygun kalınlık ve esneklikte fındık çubuğu çember haline getirilerek yerleştirilir ve bu iş için sepet örmeye başlanırken uçları uygun şekilde bükülerek bırakılmış olan dikey ve yatay esnek şeritlerin örülerek sepet ağzı, kullanıma uygun sağlamlıkta örülüp tamamlanır. 

Örme işlemi bittikten sonra taşıma iplerinin takılması için sepetin ön iç kısmına ve ağız kısmının yaklaşık bir karış altından yarım parmak kalınlığında 30-40 santimetre uzunluğunda, bir fındık çubuğu yatay olarak esnek şeritler işlenerek sepete monte edilir. Bu çubuğun her iki tarafına sepetin dış kısmından örgü aralarından geçirilerek birer ip bağlanır, iplerin uzunluğu sırta almaya uygun şekilde ayarlanarak alt uçları da sepetin alt ayaklarına, ayrı ayrı bağlanır. Artık sepetimiz tamamlanmış demektir.

Sepete estetik bir görünüm vermek için esnek şeritler hazırlanırken bazı şeritlerin kabuğu soyulmaz bu kabuklu şeritler ustanın estetik zevk ve maharetine göre örgünün belirli yerlerinde kullanılarak sepete estetik bir görünüm de kazandırılmış olur. 
Çubuk sepeti için kışın hayvanların altına sermek için sonbaharda ormanda toplanan kuru yapraklar taşınır. Esnekliği düşük olan artık şeritler ve şerit çıkarılmayan fındık çubukları kullanılır. Örülmesi daha kabaca ve kolaydır. Boylamasına ve enlemesine kullanılan çubuk ve şeritler 2-3 parmak girecek aralıklarla ağ gibi örülür. Genişlik ve yükseklik olarak diğer sepetlerin hepsinden büyük ve silindirimsidir. Büyük olduğu için ağırlığı da biraz fazladır. Ancak taşınacak malzeme kuru yaprak olduğu için sepetin ağırlığı sorun teşkil etmez.

Advert
DİĞER HABERLER
Dün film platosuydu, bugün felaketin vadisi oldu

Dün film platosuydu, bugün felaketin vadisi oldu

15-05-2026 - YEREL

Yol Yok Ama Yorum Çok: “HD mi Çektin Ula?”

Yol Yok Ama Yorum Çok: “HD mi Çektin Ula?”

24-04-2026 - YEREL