YEREL
Giriş Tarihi : 27-02-2025 16:19

Yabani Hayvanlardan Ürünü Koruma

Araklı Karadere Vadisinde, tarım alanlarının ürününü yabani hayvanlardan korumak için yapılması gerekenler.

Yabani Hayvanlardan Ürünü Koruma

 

Tarım kültürü halk biliminin çalışma konularından biri olup tohumun toprağa atılmasından tarım ürününün hasat edilmesine kadar geçen tüm geleneksel süreçleri inceler.  Karadere Vadisi, topoğrafya özelliklerinin etkisinden dolayı ekilebilir alanların sınırlı olmasına rağmen zengin bir tarım kültürüne sahiptir. Bölgede yaşayan insanların temel geçim kaynaklarının önemli bir kısmını tarımdan elde edilen gelirler oluşturur. İnsanlar ektikleri tarım ürünleriyle yıllık yiyecek ihtiyacının bir bölümünü karşılar.  İnsanlar tarım ürünlerinden oluşan bahçelerini ekin zamanından hasat vaktine kadar takip eder. Karadere Vadisi yaban hayatı açısından zengin bir alandır. Burada çakal, domuz, köstebek, porsuk, sincap, fare, ceylan, geyik, karaca gibi yabani hayvanlar bahçelere girerek tarım ürünlerini talan eder. Ayrıca böcek ve kuş türleri de bahçedeki ürünlere, meyvelere dadanarak ürün kaybına yol açar.  Bundan dolayı bölgede tarımla uğraşan kişiler yabani hayvanların ürünlerine zarar vermemesi için birtakım yöntemler geliştirirler. Yabani hayvanların bahçelere girmemesi için bahçelerin kenarlarına halkın kendi bilgi ve tecrübelerine dayanarak oluşturdukları halk teknolojisi ürünler, düzenekler ve tuzaklar yaparlar. 
Karadere Vadisinde temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Doğal yapısından ötürü ekilebilir alanların sınırlılığına karşılık yörede zengin bir tarım kültürü oluşmuştur. Yörede çay ve fındık gibi konvansiyonel nitelik taşıyan tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Karadere vadisinin yüksek kesimlerinde yer alan köylerde ve yayla yerleşimlerinde yabani hayvanlar tarım ürünlerine dadanarak tarımla uğraşanların ürünlerini yok etmektedir. Elma, armut, ceviz, fındık, kiraz ve daha çok sayıda meyve ağaçlarına çıkarak meyveleri tüketmekte bununla kalmayıp ağaçların dallarını kırmaktadır. Bu hayvanlar, gece vakti ay ışığında fındıklıklara girerek fındık dallarını eğip yeşil kabuklu fındıkları dişleriyle kırıp tüketir.
Yetiştirilen fasulye ,kabak , mısır kısacası ekilen her türlü  sebzeye bu hayvanlar bahçeye girerek zarar verir. Özellikle bahçelere zarar veren hayvanlardan olan domuzlar mısır tarlalarına girerek mısır fidelerini yere yatırıp mısırları, başakları yerler. Tarla içinde yuvarlanarak zarar oluştururlar. Karadere Vadisinde fındık, mısır tarlalarını, meyve bağlarını, sebzelikleri ve ekinleri yabani hayvanlardan ve hırsızlardan korumak amacıyla “kelif” adı verilen kulübeye benzeyen ahşap yapılar oluşturulur. Tarladaki ürünlerin olgunlaşma dönemlerinde keliflerde beklenilir. Bu yapılarda geceleri kalınarak bahçeye domuz, geyik, ceylan, çakal gibi hayvanların girmesi engellenmeye çalışılır. İnsanlar ellerindeki tüfekle domuzları bahçeden kaçırmaya uğraşır.  Geceleri keliften çıkıp bahçede gezerek, ses çıkartıp gürültü  yaparak, teneke çalarak yabani hayvanları kaçırır. Karadere Vadisinde günümüzde mısır tarımının geçmişe göre oldukça azalmasından dolayı kelif yapma kültürü artık neredeyse ortadan kalkmıştır.

Tarım ürünlerinin olduğu bahçelere yabani hayvanların gelip ürünü yememesi için bahçelerin ortasında araba lastiği, çalı çırpı, odun ve çeşitli araçlar kullanılarak ateş yakılır. Yakılan ateşe duman çıkaran bitkiler ve eşyalar atılır. Böylece yabani hayvanlar ateşi ve dumanı görerek ateşte yanan bitkilerin kokusundan etkilenerek bahçeye yanaşmaz. Ateşten çıkan duman hayvanları kaçırır. Fındık ve mısır tarımının yoğun olarak yapıldığı Karadere vadisinde, çakal, domuz, ceylan, karaca gibi yabani hayvanlar bahçelere girerek tarım ürünlerine zarar verirler. Fındık ağacının fidanlarını kırarlar. Yere dökülen fındık meyvelerini tüketirler. Bahçelerin etrafına, domuz gibi hayvanların girmesini engellemek amacıyla ışık oluşturacak malzemeler koyulur .  Fındık bahçelerinin içerisine gece boyunca yanabilen fenerler bırakılır.  Son yıllarda yabani hayvanların bahçelere verdikleri zararlara karşı yörede yaşayan insanlar bahçelerinde güneş enerjili, pilli, çakarlı lambalar kullanmaya başlamıştır. Üreticiler tarımla ilgili satış yapan yerlerden ve dijital platformlardan lambaları satın alarak bahçelerinin çeşitli yerlerine yerleştirmektedir. Özelikle sebzeliklerin çevresine yerleştirilen lambalar karanlık çökünce yanmaya başlar gece boyunca yanıp sönerek yabani hayvanların bahçeye gelmesini engeller.

Tarım ürünlerinin olduğu bahçelere yabani hayvanların ve kuşların girmemesi amacıyla korkuluklar yapılır. Genellikle mısır bahçeleri ve sebzeliklerin içerisinde oluşturulur. Korkuluk yapmak için bahçenin ortasına kazıklar çakılır. Kazıklara insan kıyafeti giydirilir. Üst kısmına evlerde bulunan eski gömlek, kazak, mont, hırka, tişort, ceket gibi giysiler, alt kısmına ise pantolon giydirilerek korkuluk oluşturulur. Baş kısmına bere, şapka, kasket, poşet, çuval, maske gibi eşyalar takılarak insan kafasına benzetilir. Korkuluğun kollarına ses çıkarması amacıyla teneke kutular, zil, çan, demir gibi eşyalar takılır. Rüzgar estiğinde ses çıkartır. Korkuluğu gören yaban hayvanları bahçede biri olduğunu sanarak bahçeye girmez. Tarım ürünlerinin olduğu bahçelere domuz, ceylan, tavşan, kirpi, çakal, tilki gibi hayvanların girmemesi amacıyla bahçelerin etrafına köpek bağlanır. Köpeğin havlamasıyla yabani hayvanlar bahçeye giremez. 
Tarım, Karadere Vadisinde yaşayan nüfusun en önemli geçim kaynağıdır. Tarımdan elde edilen gelirlerle yöre insanı geçimlik ekonomisini sağlamaktadır. Eski dönemlerden bu yana tarıma dayalı bir ekonomiyle geçinen yöre insanları ürettikleri tarım ürünlerini, yabani hayvanların verdiği tahribata karşı korumaya çalışmıştır. Karadere Vadisi insanı, sınırlı ve bölgenin sosyoekonomik yapısı açısından oldukça önemli olan tarım ürünlerinin yetiştirilmesi sürecinde materyal kültürün, bölgesel nitelikli müstesna örneklerini ortaya çıkarmışlardır.

Seyfullah AksoySeyfullah Aksoy