Türk hakimiyetine kadar bugünkü Trabzon vilayeti topraklarına Gas, Gud, Mask, Tibaren, Mar, Kimmer, Kolh, Dril, Massinoik, Halip, Bulgar, Kuman ve Kıpçak gibi topluluklar yerleşmiştir. Roma hakimiyeti döneminde bu topluluklar Hıristiyan kimliği altında homojen bir topluma dönüşmüştür. Müslüman toplumları bu topluluğa Rum adını vermiştir. Fetih sonrası Osmanlı Devleti tarafından tatbik edilen nüfus ve iskan politikası sonrası bölgedeki Rum nüfusun bir kısmı başta İstanbul olmak üzere ülkenin diğer bölgelerine, Karadeniz bölgesindeki Türk toplulukları ise Trabzon’a sürgün edilmiştir.
Söz konusu nüfus politikaları neticesi bölgede bir şehir, 250 köy mevcuttu. 20. Yüzyıla kadar yerleşme sayısı beşi kasaba ve 571’i köy olmak üzere toplam 576’ya çıkmıştır. Türk hakimiyeti döneminde bölgenin iktisadi kaynaklarının yetersiz olması dolayısıyla aileler geçimlerini vatanları dışında aramışlardır. Bu çerçevede Osmanlı tebaası Trabzon ahalisi başta İstanbul olmak üzere Osmanlı yerleşmelerine giderek ailesinin ekmek parasını kazanmaya çalışırken daha ziyade gayrimüslimler Rusya topraklarına gurbete gidebilmişlerdir. Ayrıca yine geçim sıkıntısı sebebiyle terk-i diyar edip özellikle Bolu, Adapazarı sahasına göç edip yerleşenler de olmuştur. 1828-1900 yılları arasında değerlerini tehlikede göre Müslümanlar Kafkaslar, Batum, Kırım ve Kuzey Kafkasya’yı terk ederek Osmanlı coğrafyasına göç etmişlerdir. Bu süreçte Trabzon muhacir aktarım merkezi konumundadır. Trabzon’a çıkarılan muhacirler iskana elverişli yerleşmelere sevk edilecektir. Bu süreçte Trabzon muhacir aktarım merkezi konumunda kalmıştır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgede üç boyutlu göç hadisesi yaşanacaktır. İlk önce savaşın ilk yıllarında cephe ve cephe gerisinin güvenliğini sağlamak amacıyla Ermeni nüfus ocaklarından çıkarılacaktır. Bölge Rus işgaline uğrayınca bu sefer özellikle kendilerini koruyacak eli silah tutan erkeklerin olmadığı Müslüman aileler çoluk, çocuk, kadın ve ihtiyar, göç yollarına düşeceklerdir. Rus işgali sonrası ve Milli Mücadele döneminde bu sefer Rum nüfusun bölgeden firar ederek özellikle Rusya hakimiyetindeki topraklara göç ettiklerini görüyoruz. Lozan’da imza edilen mübadele sözleşmesi çerçevesinde bölgede kalan Rumların Yunanistan’a sevk edildiklerini biliyoruz. Bütün bu olaylar neticesi bölgenin nüfusu homojen bir hal alacaktır. 1927 nüfus sayımı sonuçlarına göre vilayet dahilinde 292.573 kişi yaşamaktaydı. Cumhuriyet döneminde mübadelenin yanı sıra 1929, 1933, 1959, 1973-1974 yıllarında daha ziyade doğal afete maruz kalan Çaykara, Of, Sürmene ve Köprübaşı ahalisi Anadolu’nun çeşitli yerleşmelerinde iskan işlemi görmüşlerdir. 1950 sonrası ise zorunluluktan ailelerin erkekleri çözümü gurbette bulacaktır. Zamanla gurbetçiler eşini ve çocuklarını yanlarına alacaklardır.
