YEREL
Giriş Tarihi : 19-03-2025 17:44

  Karadere Vadisi Köprüleri

Araklı Karadere Vadisinin dik dağ yamaçlarına birbirinden oldukça uzakta inşa edilmiş evlerde yaşayan insanlarımız, Karadereyi geçmek konutlarına ulaşabilmek için, kullandıkları taş köprüler.

  Karadere Vadisi Köprüleri

     Karadere Vadisi oldukça engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Kıyıdan başlayan yüksek tepeler ve dağlar arasında bulunmaktadır. Vadide dağlardan inen yağmur ve kar sularının aktığı akarsular Karadere’yi oluşturur. Birleşen küçük derelerin oluşturduğu bu akarsu, zaman zaman o kadar yüksek debiye ulaşır ki geçit vermez. Geçmiş tarihlerde  Karadere Vadisinde ulaşımı sağlamak için çeşitli köprüler yapılmıştır.
           Genellikle yuvarlak kemerli inşa edilen köprülerin bazılarında basık yuvarlak kemerler kullanılmıştır. Kemer ve korkulukları kesme taştan, diğer kısımları moloz taştan inşa edilmiştir. Kemer ayakları bazen dere yatağına bazen de dere kenarındaki ana kayalar üzerine oturtulmuştur. Her ne kadar bir yerden bir yere geçişi sağlasa da aslında köprüler, geçmişten gelen değerleri günümüze taşımada da büyük görev üstlenmektedir.
Karadere Vadisinde bu köprülerden Ağnas, Bifera, Burnak, Golaşa ve Gaydıras köprüleri dimdik ayaktadır. Her zaman deli akan, geçit vermeyen Karadere üzerine kurulan kemer köprüler aracılığıyla ulaşım sağlanırdı. Yöremiz ormanlık olmasına rağmen köprülerde ahşap kullanılmamasının nedeni, taşın ahşaba göre daha sağlam ve suya dayanıklı bir malzeme olmasıdır. Köprülerimiz günümüze kadar ayakta olmasını, ipek yolunun, ticaret ve göç yollarının üzerinde yer almasına borçludur. 
Karadere Vadisinde taş kemer, köprülere gereksinim duyulmasının diğer bir nedeni, karlı doruklardan gelen ve bölgeye has iklim şartlarının oluşturduğu bol yağıştan beslenen hırçın karaderenin varlığıdır. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan derin Karadere Vadisinin içinde akan bu dere genellikle, debisinin yüksek olması, yatağının genişliği ve daralan vadilerde suyun derinliği gibi nedenlerle geçit vermez. Arazinin düz olmamasından dolayı yamaçlara kurulan evlere ve köylere ulaşım sağlamak için inşa edilen kemer köprülerin çoğu birkaç asırlık yapılardır.

Taş kemer köprülerin bir başka işlevi de, dere kenarındaki değirmenlere ulaşımı sağlamaktı. Genellikle küçük dere yataklarında rastlayacağınız bu tip köprüler, bölge insanı için yaşamsal önemi olan mısır ununu öğütmede kullanılan değirmenlere giden yollar üzerinde yer alıyordu.

Köprülerin yükseklikleri ve uzunlukları, inşa edildikleri yer, yatağının genişliği ve akarsu yatağının boyutlarıyla orantılı olarak değişir. Büyüklükleri ise yerleşim alanlarında yaşayan nüfusa ve bölgenin ekonomik kapasitesine göre farklılıklar gösterir. Çok sayıda insanın yaşadığı Karadere Vadisinde köprüler büyük, az sayıda nüfusa ve konuta sahip alanlardakiler ise küçük boyutta inşa edilmişlerdir. Köprülerin enleri yaklaşık 2-3 metre civarındadır. Bunun en önemli nedeni, üzerinden sadece insan, kervan ve hayvanların geçmesidir. Dik dağ yamaçlarına birbirinden oldukça uzakta inşa edilmiş evlerde yaşayan insanlar, konutlarına dar patikalarla ulaşabilmekte ve yüklerini ancak katır, eşek gibi hayvanlar aracılığı ile taşıyabilmekteydiler.

Seyfullah AksoySeyfullah Aksoy