Bazı yollar vardır…
Sadece şehirleri birbirine bağlamaz; bir bölgenin kaderini değiştirir.
Doğu Karadeniz’in tren hikâyesi de işte tam olarak böyledir.
Bugün yeniden hızlı tren konuşuluyor.
Samsun-Trabzon-Sarp hattı deniliyor… Ankara’ya 4, veya 5 saatlik ulaşım hedefleri anlatılıyor. Büyük projeler, büyük vaatler, büyük cümleler kuruluyor.
Ama Karadeniz insanının hafızasında yıllardır değişmeyen bir soru hâlâ canlı:
“Bu topraklara raylar gerçekten ne zaman ulaşacak?”
Çünkü Doğu Karadeniz, vaatlerin sık uğradığı ama trenin bir türlü gelemediği bir coğrafya oldu.
Oysa mesele yeni değil…
Bu hikâye bugünün değil, bir asrın hikâyesi.
Osmanlı’nın son döneminde, Sultan 2. Abdülhamid zamanında bile Trabzon’un doğuya açılan stratejik kapı olduğu biliniyordu. Trabzon Limanı’nın Erzurum’a, İran’a ve Kafkasya’ya bağlanması için demiryolu projeleri masaya yatırılıyordu. Ve dikkat çeken güzergâhlardan biri yine Bayburt – Aydıntepe – Karadere Vadisi – Araklı – Trabzon hattıydı.
Çünkü Karadere yalnızca bir dere değildi…
Bir ticaret yolu, bir göç güzergâhı, bir hafıza hattıydı.
O vadiden kervanlar geçti.
Askerler geçti.
Yaylacılar geçti.
Gurbetçiler geçti.
Cumhuriyet döneminde de Trabzon’un demiryolu ile Anadolu’ya bağlanması fikri tamamen kaybolmadı. Çünkü devlet biliyordu ki; Trabzon Limanı güçlenmeden Doğu Karadeniz tam anlamıyla kalkınamazdı.
Yıllar boyunca farklı güzergâhlar konuşuldu:
Erzincan – Gümüşhane – Tirebolu – Trabzon…
Aşkale – Bayburt – Karadere Vadisi – Araklı – Trabzon…
Aşkale – Bayburt – Solaklı Vadisi – Of – Trabzon…
Erzincan -Gümüşhane – Torul – Maçka – Trabzon…
Bugün ise Samsun’dan başlayıp Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Hopa ve Batum’a uzanacak yeni hatlar konuşuluyor.
Ama Karadeniz insanı artık sadece proje dinlemek istemiyor.
Harita görmek istemiyor.
Animasyon izlemek istemiyor.
Bu millet artık ray görmek istiyor.
Çünkü ulaşım yalnızca ulaşım değildir…
Bir bölgenin ekonomisidir.
Göç kaderidir.
Gençlerin geleceğidir.
Vadilerin boşalıp boşalmayacağıdır.
Belki yıllar önce bu raylar Doğu Karadeniz’e ulaşsaydı;
Bölge bugün çok daha büyük bir ekonomik merkez olacaktı.
Bayburt daha güçlü bir ticaret şehri olacaktı.
Vadiler boşalmayacak, insanlar memleketlerinden kopmayacaktı.
Şimdi herkes aynı soruyu soruyor:
“Acaba biz yaşarken bu tren yolunu görebilecek miyiz?”
Ama bir gerçek var ki değişmiyor:
Doğu Karadeniz’e gerçek anlamda demiryolunu ulaştıracak olanlar, sadece bir proje değil; tarihe geçecek bir iz bırakacaktır.
