Trabzon’un Araklı ilçesiyle Yağmurdere arasındaki mesafe 57 km dir. Gümüşhane’nin 58 km uzaklıktadır. Eski dönemlerden beri alışveriş için, Yağmurdereliller Karadere Vadisinden Araklı’yı tercih etmişlerdir. Araklı Yağmurdere arasında minibüsle yolcu taşınmaktadır. Araklı üzerinden ulaşım Araklı Dağbaşı, Çatak üzerinden gerçekleşir. Bu yolun Çatak’a kadar olan kısmı asfalt ve oldukça iyi durumdadır. Çatak’tan Yağmurderenin merkezinin de bulunduğu, Yağmurdere Vadisine orman yolundan ulaşılır. Bu yol oldukça kötü durumdadır. Karameşe ormanın içinden giden oldukça tehlikeli bir yoldur. Uçurumlardan geçen Yağmurdere Araklı arasındaki yol bakımsız ve çukurlarla doludur. Asfalt değildir.
Yörenin Osmanlı döneminde Yağmurderesi olan ismi, sonraları Yağmurdere olarak anılmaya başlamıştır. Yağmurdere Osmanlı döneminde nahiyenin adı olup, çeşitli köylerden ve yaylalardan oluşmaktadır. Merkezdeki köyün adı Keşişköy iken,1960 yılı nüfus sayımından sonra Yağmurdere olmuştur.
Gümüşhane-Pirahmet-Arzular-Yayladere yolunu izleyip Kostandağı Geçidi’ni geçerek sağlanır. Bu yolun Yayladere’ye kadar kısmı asfalt, diğer kısmı toprak yoldur.
Yağmurdere’nin Boğalı, Örenler, Alçakdere, Güngören, Aslanca ve Boğalı gibi köylere Çatak’tan ve Salmankaş Geçidinden, Araklı Bayburt yolundan ulaşılır. Yağmurdere’nin diğer bir bölgesi olan Dumanlı Köyü (Santa Harabeleri) ve Taşköprü yaylasına Gümüşhane-Kostandağı Geçidi Yağmurdere yoluyla ulaşılabildiği gibi Yomra Özdil üzerinden ve Arsin-Fındıklı üzerinden devam eden yayla yoluyla da ulaşılabilir.
Osmanlı döneminde Yağmurdere de yağ ve peynir üretilmekteydi. Ayrıca yün ve kaba çorap dokuma işi yapılmaktaydı. Bu ürünlerde yağ ve peynirin bir bölümü Gümüşhane sancağına gönderilirdi. Yörenin yün ve kaba çorapları ise kendi ihtiyaçlarını karşılaya biliyordu.
1. Dünya savaşında Rusların Gümüşhane’yi işgali ve takip eden süreçte istiklal mücadelesi ve kurtuluş savaşının yaşandığı dönem 19 Temmuz 1916tarihinde Rus işgaline uğrayan Gümüşhane, 19 ay esaret altında kalmıştır. Bu dönemde Ermeni ve Rum çeteleri Müslüman halka birçok zulüm yapmıştır. 40 Kişilik çetesiyle nam salan meşhur Rum çete reisi Köroğlu Afgalidis zulmeden çetelerin başında gelmekteydi. Bu çete kanlı olaylar çıkararak kısa sürede onlarca Müslümanı öldürmüştür.
Yağmurdere Gümüşhane’nin Kuzeydoğunda yer alır. Doğusunda Bayburt, Kuzeyinde Trabzon, batısında Torul, ve Güneyinde ise merkez ilçe ile çevrilidir. 18 adet köyden oluşmuştur.
Yağmurdere’yı oluşturan köyler: Yağmurdere merkez köyü, Kayabaşı, Çorak, İncesu, Esenler, İkiz, A.Yuvalı, Y.Yuvalı, Akocak, Beşoba, Dumanlı Örenler, Alçakdere, Güngören, Şephane, Bandırlak, Aslanca ve Boğalı köyleridir.
Yağmurdere’de hakim olan iklim yazları serin; kışları soğuk ve yağışlıdır. Gümüşhane’nin diğer bölgelerine göre oldukça fazla yağış almaktadır. Yüksekliği fazla olduğundan sıcaklık değerleri oldukça düşük olmaktadır. Kışın zaman zaman 1m nin üzerinde kar kalınlığı görülür. Yağmurdere bölgesi kara iklimin etkisinde olduğundan bitki örtüsü bozkır ve ormandır. Yazın genellikle sis ve zaman zaman yağış olduğundan bölgede yeşil bitki örtüsü uzun süre kalmaktadır. Ormanlar özellikle Trabzon sınırına yakın yerlerde yoğunluk kazanır. Genellikle çam ve gürgen ağaçları vardır. Güneye doğru gidildikçe ormanlar azalır yerini kuşburnu, yaban mersini gibi daha kısa çalılıktır.
Yağmurdere’de de özellikle hayvancılık önemli yer tutar. Geniş meralara sahip bölgede hayvancılık neredeyse tek geçim kaynağıdır. Bölge de arazi yapısı engebeli olduğundan tarım makinelerinin kullanılmaması sonucu tarım gelişmemiştir. Hayvancılık dışında başka bir geçim kaynağı olmadığından insanlar başka yerlere göç etmiştir.
Yağurdere’de nüfus yoğunluğu özellikle kış aylarında oldukça düşüktür. Yazları yayla turizminin etkisiyle yoğunlukla Trabzon ilinden bölgeye önemli miktarda insan trafiği olmaktadır.
Santa Harabeleri 17. Yüz yıldan beri dini, ticari ve kültürel önem taşıyan bir yerleşim yeridir. Santa Harabeleri bugünkü Dumanlı köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. 7 adet mahallesi vardır. Ulaşım Yağmurdere Bucağı üzerindedir. Her mahalle tümüyle taştan inşa edilmiş tek katlı konutlar, taş cepheli 1 veya 2 kilise, her sokak başında 1 çeşme vardır. Tarihi eserler yönünden zengin olan Santa doğal konumları itibariyle de yayla özelliği taşımaktadır.
Çakırgöl Kanuni Sultan Süleyman‘ın ordusuyla konaklayarak bir de cami yaptırdığı Cami Boğazı yaylasının yakınında bulunmaktadır. Doğal güzelliği itibariyle görülmeye değer bir yerdir. Ancak bölgenin turizm açısından çok daha önemli bir yönü keşfedilmiştir. Fizibilite çalışmaları neticesinde bölgede bulunan çimenin, çim kayağına uygunluk açısından dünyanın en kaliteli çimleri arasında olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca kışın bölgede kar kalınlığı oldukça fazladır. Fizibilite çalışmalarında tespit edilen kaynak pisti uzunluğu, Türkiye’nin en uzun pisti olan ve ejder 1 olarak adlandırılan Palandöken pistinden çok daha uzundur (7,5 km) ve proje tamamladığında Çakırgöl pisti Ejder 1 pisti olacaktır. Çakırgöl kayak pisti ve Tesisleri Projesi, hükümetin üzerinde önemle durduğu bir projedir. Proje tamamladığında Yağmurdere Bölgesinin Türkiye’nin en önemli turizm merkezinden biri haline geleceği, dolayısıyla bölgeye daha farklı yatırımları tetikleyeceği düşünülmektedir.
Taşköprü Yaylası ve Turistik Tesisleri
Taşköprü Yaylası Yağmurdere Bucak Merkezine yaklaşık 10 km mesafededir. Yaylaya Gümüşhane Yağmurdere yol güzergahında ulaşılmaktadır. Yaylada özel sektöre ait oteller ve bungalov tipi evlerden oluşan konaklama tesisleri mevcuttur. Yayla günübirlik ve yeme içme tesisleri yönünden de oldukça müsait durumundadır. Yaylada alabalık tesisleri, marketler, kasaplar, kıraathaneler, fırınlar, lokantalar, manavlar, çay bahçeleri, PTT Acenteliği, camii, oto park, akaryakıt istasyonu, futbol sahası, oto tamirhanesi gibi tesisler bulunmaktadır. Yaylada bulunan bungalov evler ve konaklama imkanı Çakırgöl, Santa Antik kentinin yaylaya yakınlığı, zengin otsu bitki türleri, klima özelliğine sahip havası tüm bu değerlerin flora ile oluşturduğu peyzaj bütünlüğü oldukça güzel, seyri huzur ve mutluluk veren bir ortam bulunmaktadır.
