Paska, geçmişte Karadere Vadisi ve çevresinde geleneksel tekniklerle yapılan küçük ahşap kulübeleri ifade ederken, günümüzde aynı yapıların dönüşen işlevlerine paralel olarak, daha çok "korunaklı ahşap kiler, serender" anlamına evrilmiştir. Bu amaçla evin çevresindeki bir alana, insan boyundan yüksek bariyerli ahşap direkler üzerinde, geçme ahşap sistemi ile inşa edilen bir yapıdır.
Paskaların geçmişi, mimari ve işlevsel olarak iki ayrı boyutta ele alınmalarını gerektirir. Başta Karadeniz sahilleri olmak üzere, göçler vasıtasıyla ulaştığı komşu ve uzak bölgeler istisna tutulursa, otantik coğrafi yayılımı tamamen kadim antik Doğu Karadeniz coğrafyası ile örtüşür. Bu örneklerde konutlar, tıpkı paskalarda olduğu gibi, biraz daha alçak olmakla birlikte yine direkler üzerinde ve tamamen geçme ahşap tekniği ile inşa edilmiştir.
Karadere Vadisi insanının, kışlık erzaklarını başta kemirgenler olmak üzere yaban domuzu ve diğer vahşi hayvanlardan korumak üzere kullandıkları bu yapılar, ebatlarına göre genellikle dört veya altı direk üzerine yerleştirilir. Bu direkler ile yapının birleştiği noktalara koyulan konik ahşap tekerlekler, özellikle farelerin paskaya tırmanmasını engeller. Duvarlarındaki ince ızgaralı pencereler daimi hava sirkülasyonu sağlayarak içerideki gıdaların rutubetten etkilenmesini önler. Evin tüm kışlık ihtiyacını teşkil eden tahıl, bakliyat, meyve ve salamura gıdaların depolandığı bu özel yapıya seyyar bir merdivenle çıkılır ve tek anahtarı olan tek bir kapısı vardır. O tek anahtar da her daim evin en yaşlı kadınında durur ve paskanın tüm envanteri sadece onun yetkisi altındadır. Özellikle bu detay, sadece mimarisi ile değil, günümüze kadar paskanın kendi coğrafyasının kadim geçmişinden izler taşıdığını gösterir.
Karadeniz yöresel mimarisinin tipik bir mimari elemanı olan paska (serender), yiyeceklerin (özellikle mısır, bakliyat, patates, yağ, peynir, kış armudu, laz elması, ince hurma, muşmula gibi) zararlılardan korunması, kurutulması ve depolanması için kullanılır. Paska (Serender), eve en yakın mesafedeki uygun alana konumlandırılır. Geçmiş yıllarda Karadere Vadisinde evdeki yiyeceklerin saklanması için kullanılan ve kiler görevi gören bu yapılara her gün defalarca gidip gelmek gerekebildiği için eve yakın olması önem taşırdı.