1950 ile 2000 Yılları Arasında Trabzon’da Nüfusun Durumu

Cumhuriyetin ilk yıllarından 2000 yılına kadar Trabzon nüfusunda dalgalanmalar yaşanmıştır.

YEREL - 1 yıl önce

1950 yılına kadar merkez ilçe dâhil olmak üzere Trabzon’daki ilçe sayısı yedi idi. 27 Şubat 1953’te kabul edilen kanunla Araklı’ya ilçe statüsü kazandırılmış ve Trabzon’un ilçe sayısı sekize yükselmiştir. Araklı’yı 4 Mart 1954 tarihinde kabul edilen 6324 numaralı kanunla Tonya’nın ilçe yapılması izlemiştir. 1957’de Arsin ve Yomra, 1987’de ise Beşikdüzü ve Şalpazarı’nın ilçe yapılması ile birlikte Trabzon’un ilçe sayısı 13 olmuştur. 9 Mayıs 1990’da kabul edilen 130 İlçe Kurulması Hakkında Kanun kapsamında Trabzon’un mevcut ilçelerine 5 yeni ilçe daha eklenmiş, böylece merkez ilçe dâhil ilin ilçe sayısı 18’e yükselmiştir. Yeni katılan ilçelerin adları; Çarşıbaşı, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat ve Köprübaşı’dır. Trabzon’un merkez ilçesinin adı 2012 yılında Ortahisar olarak değiştirilmiştir.1950 yılından sonra genel nüfus sayımları beş yıllık periyotlar şeklinde yapılmaya devam etmiştir. 1990’dan itibaren ise her on yılda bir sayım yapılması kararlaştırılmıştır. Fakat 2007 yılında genel nüfus tespitleri adrese dayalı nüfus kayıt sistemi ile yapıl maya başlanmıştır. 1955 yılında Trabzon’un toplam nüfusu 247bin 771’i kadın, 214.478 olmak üzere 462.249 kişi olarak kaydedilmiştir. Bir önceki sayım döneminden 1955 yılı sayımına kadar ilin toplam nüfusunun miktar bakımından 41.970 kişi artış gösterdiği anlaşılmaktadır. 1960 yılı genel nüfus sayımında ilin nüfusu 281 bin 913’ü kadın, 251 bin 086’sı erkek olmak üzere toplam 532.999 kişiden oluşmaktaydı. Belirtilen sayım yılında ilin toplam nüfusuna kadın-erkek nüfusu ekseninde bakıldığında, kadın nüfusunun erkek nüfusundan belirgin şekilde fazla olduğu görülmektedir. 1965 yılındaki genel nüfus sayımında kadın-erkek nüfusu arasındaki fark daha da açılmıştır. Söz konusu sayımda kadın nüfusu 314.199, erkek nüfusu ise 281.583 kişi olarak kaydedilmiştir. Bahsedilen nüfus verilerinden kadın nüfusunun erkek nüfusundan 32.616 kişi fazla olduğu anlaşılmaktadır. 1965 yılında Trabzon’un toplam nüfusunun 595.782 kişiden ibaret olduğu göz önüne alındığında, 1960-1965 yılları arasında Trabzon’un toplam nüfusunun 62.783 kişi artış gösterdiği gözlemlenmiştir. 1970 yılı genel nüfus sayımında Trabzon’un toplam nüfusu 659.120 kişi olarak tespit edilmiştir. Bu nüfusun 346 bin 384’ünü kadın nüfusu, 312 bin 736’sını ise erkek nüfusu oluşturmaktaydı. İlin toplam nüfusu bir önceki sayıma göre 63.338 kişi artmıştır. Kadın-erkek nüfusu açısından bakıldığında, 1970 yılında da kadın nüfusunun erkek nüfusundan 33.648 kişi fazla olduğu görülmektedir.1975 yılından 2000 yılına kadar Trabzon’un nüfus miktarının düzenli bir artış eğilimi çizgisinde olduğu görülmektedir. İlin 1975’teki toplam nüfusu 719.008 idi. 1975’ten 2000 yılına uzanan süreçte Trabzon’un toplam nüfusu 250 bin in üzerinde artış göstererek, 975.137 kişiye yükselmiştir. Trabzon’da kadın-erkek nüfusu arasındaki farkın azalmasında özellikle 1960’tan sonra buradan başka illere doğru yapılan göç hareketinin eski hızını kaybetmesi etkili olmuştur. Diğer taraftan ildeki sosyoekonomik ve kültürel faaliyetlerin gelişim göstermesi, bahsi geçen göç hareketinin hızını azaltmıştır. Belirtilen durum, ildeki kadın-erkek nüfusunun zamanla bir dengeye doğru evrilmesini sağlamıştır. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse Trabzon’dan başka illere doğru göç hareketinin artış hızının zayıflaması, ilin toplam nüfusu içerisindeki kadın-erkek nüfus miktarının arasındaki farkın azalması sonucunu ortaya çıkarmıştır. Nitekim kadın-erkek nüfusu arasındaki fark 1950’de 29.453, 1975’te 9.736, 2000’de ise 1.223 olarak belirtilmiştir. Trabzon’da toplam nüfusun şehir ve köy nüfusuna dağılımına bakıldığında şehirlerde yaşayan nüfusun önceki sayım dönemlerine nispeten artış göstermesine karşın 1975’te ildeki toplam nüfusun ağırlıklı bölümünü, köylerde yaşayanların oluşturduğu görülmektedir. 1975 genel nüfus sayımına göre Trabzon’da köylerde yaşayanların 284 bin 992’sini kadınlar, 262 bin 446’sını ise erkekler oluşturmaktaydı. Aynı dönemde şehirlerde yaşayanların toplam nüfus miktarı 171.570 idi. Söz konusu nüfus miktarının 79 bin 380’ini kadınlar, 92 bin 190’ını ise erkekler teşkil etmekteydi. 1990’da Trabzon’un toplam nüfusu 800 bine yaklaşmıştır.1950’de ilde şehirlerde yaşayanların nüfus miktarı 21bin 066’sı kadın 25 bin 023’ü erkek olmak üzere toplam 46 bin 089 kişi iken 1990’da 145 bin 898’i kadın, 157 bin 714’ü erkek olmak üzere toplam 303.612 kişiye yükselmiştir. Yine 1950’de, Trabzon’da köylerde ya da kırsal alanlarda yaşayanların nüfus miktarının toplamı 374.190 kişiydi. 1990’a gelindiğinde köylerde yaşayanların nüfus miktarı 118.047 kişi artış göstererek, 492.237 kişi olmuştur. Belirtilen süreçte Trabzon’da şehirlerde yaşayanların nüfus miktarı ise 250 bin’in üzerinde bir artış göstermiştir.
Trabzon’un toplam nüfusu ve nüfusun ilçelere göre dağılımı (1990)
Trabzon Merkez: 216.605
Akçaabat: 99.826,Araklı: 55.419,Arsin: 33.432,Beşikdüzü: 28.794,Çarşıbaşı: 19.287,Çaykara: 21.660,Dernekpazarı: 8.181,Düzköy: 20.974,Hayrat : 20.506,Köprübaşı: 14.416,Maçka: 42.324,Of: 65.433,Sürmene: 35.306,Şalpazarı: 18.983,Tonya: 25.790,Vakfıkebir : 38.244,Yomra: 30.669
 1990’da Trabzon’da: 409.207 kadın , 386.642 erkek , Toplam: 795.849 kişi yaşamaktadır.

2000 yılındaki genel nüfus sayımında Trabzon’un toplam nüfusu 975.137 kişi olarak kaydedilmiştir. Bu nüfusun 488 bin 180’ini kadınlar, 486 bin 957’sini ise erkekler oluşturmuştur. 2000’deki nüfus sayımı verileri göz önüne alındığında hem kadın-erkek nüfusu hem de şehir ve köylerde yaşayanların nüfus miktarı arasındaki farkların azaldığı görülmektedir. Trabzon’un toplam nüfusu ve nüfusun ilçelere göre dağılımı (2000)
Trabzon Merkez: 283.233, Akçaabat 120.693, Araklı 62.139, Arsin 35.863, Beşikdüzü 47.331, Çarşıbaşı 17.456, Çaykara 35.435, Dernekpazarı 8.127, Düzköy 24.892, Hayrat 21.308, Köprübaşı 10.827, Maçka 42.557, Of 78.560, Sürmene 42.256, Şalpazarı 23.390, Tonya 28.107, Vakfıkebir 53.227, Yomra 39.736  Trabzon toplamı: 975.137
1927-2000 yılları arasında Trabzon’un nüfusu ile ilgili genel bir değerlendirme yapılacak olursa bahsi geçen süreçte ilin nüfusunun düzenli bir artış eğilimi gösterdiği görülmektedir. Cumhuriyet dönemindeki ilk nüfus sayımından 2000 yılına kadar Trabzon’un nüfusu yaklaşık 3.3 kat artmıştır. İldeki en yüksek yıllık nüfus artış hızı, binde 28.5 ile 1955- 1960 döneminde, en düşük yıllık nüfus artış hızı binde 2.4 ile 1940-1945 ve 1985-1990 dönemlerinde yaşanmıştır. 1990-2000 döneminde ise Trabzon’un yıllık nüfus artış hızı binde 20.3’tür. 1927 yılında Trabzon’da şehirde yaşayanların ilin toplam nüfusu içerisindeki payı yüzde 11.2 olarak tespit edilmiştir. İlde şehirde yaşayanların toplam nüfus içerisindeki payı 1945 yılına kadar bir azalma eğilimi göstermesine karşın bu yıldan itibaren sürekli bir artış çizgisi izlemiş ve 2000’de yüzde 49.1’e yükselmiştir.


 

Günün Diğer Haberleri